Interview met schrijver / dichter Lévi Weemoedt

“Aan mijn therapeut te horen / zit mijn bril tussen mijn oren”.

Ik zit met Lévi Weemoedt op een terras in Assen. Een vrouw niest, haar vriendin roept: ”Gezondheid”. Weemoedt buigt zich naar de twee toe en zegt: “Zo heet  mijn nieuwe bundel!” Hij legt mij vervolgens uit dat steeds meer mensen allergisch zijn voor het een en ander. Iedereen niest en proest. Dat is heel fijn allemaal, want dat zorgt dan voor gratis reclame… Deze schrijver/dichter van boeken met titels als “Daar komt de bruid…”, “Van harte beterschap – kleine trilogie der treurigheid”, “Ons soort mensen” en “Overal wat”, heeft me intussen het ontwerp voor de cover van zijn nieuwe werk laten zien. Er zit een tissue op. Het boekje verschijnt in oktober 2019 bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, voorzien van zijn pseudoniem.

Wie denkt dat Izaäk Jacobus van Wijk op de leeftijd van 70 jaar met pensioen is, heeft het dus goed mis! Vooral als je bedenkt dat hij in 2018, mede dankzij zijn optreden bij  De Wereld Draait Door, maar liefst 80 000 exemplaren heeft weten te verkopen van de bloemlezing gedichten  “Pessimisme kun je leren!”. Özcan Akyol heeft het samengesteld. Samen met hem heeft hij door het land getrokken en zodoende heel veel boekhandels en theatertjes aangedaan. Op de meeste festivals, waaronder Lowlands, worden ze samen geboekt. Een andere, persoonlijke vriend is Maarten Biesheuvel. Izaäk werd al in zijn beginjaren door Maarten in Propria Cures gespot als “groot schrijver”.  

Intussen is vroeg werk à € 4,99 herdrukt. Het gaat om “Akte van verlating”, opgedragen aan zijn moeder. Als de hoofdpersoon hier de stofzuiger opzettelijk van de trap laat vallen, krijgt hij geen pak slaag. Dat maakt het heel diffuus. Het is afwijkend gedrag en daar heeft hij niet van terug. De personage is Izaäk zelf die affiniteit heeft (gekregen) met mensen die anders zijn dan anderen; onder wie mensen met een psychische stoornis. Hij is er mee opgegroeid. Dat verklaart vast waarom hij bereid is geweest in PLUSminus te verschijnen. In de regel wimpelt hij driekwart van de telefoontjes met een verzoek om een interview af.

Zelf weet Izaäk, helaas, maar al te goed wat zware depressies zijn.  Hij is ook bekend met de afwisseling van lethargie en hyperactiviteit zonder zichzelf te rekenen tot bipolaire patiënten. ”Het zijn uitersten van dingen die we allemaal hebben”, zegt hij. In de ogen van de schrijver/dichter is erfelijkheid  een enorm belangrijke factor. Het lot is daar ook mee bezegeld; zie het volgende gedicht: (bron: Liedjes van Welzijn, Volksgezondheid en cultuur, 1987)

Reddeloos

O, ’t was

zoals mijn Moeder

het voorzag:

ik groeide op

voor galg

en

Riagg.

Als ik vraag of schrijven therapeutisch werkt, stelt Izaäk voorop dat je als schrijver eerst een zekere opgewektheid moet hebben. Je dient licht opgeruimd te zijn. Je moet kunnen lachen om je eigen getob, wil je iets op papier krijgen. Nog voor zijn dertigste kampte de auteur met een alcoholprobleem. “Vraag me niet wat ik er aan heb moeten doen, maar eerder wat ik er voor heb moeten laten”. Schrijven helpt je er niet bovenop. Hij legt verder uit dat ziek zijn een noodgedwongen vorm van narcisme is. Alles draait om jou! Sinds een ingrijpende open-hart operatie is hij overigens minder zwaar op de hand.

Medio augustus  2019 verschijnt een selectie korte verhalen die eerder verschenen zijn doch de tand des tijds hebben doorstaan. Het gaat om “De scherven van het geluk”. De grootste klassieker van zijn werk in verhalende vorm is misschien toch wel “De ziekte van Lodesteijn” (elfde druk 2018). Het gaat om een tragikomisch, autobiografisch werk dat zich afspeelt op een noodschool. De hoofdpersoon  is leraar Klassieke talen (en niet Nederlands, zoals het geval is geweest bij de schrijver zelf) die het aan de stok krijgt met de staf van de school.  Na het verschijnen van het boek heeft de rector  zich laten ontvallen dat hij “hem mooi weggepest had”.  (…) Het leest weg als “Het bureau” van Voskuil. Niettemin was Izaäk er het eerste bij met dit genre! “Met  fantasie bereik je veel maar het moet wel geloofwaardig blijven. Dát, zegt Izaäk, is het geheim van schrijven. Het is beeldende kunst.  Ik probeer te schilderen met woorden. Schrijven is beschrijven”.

Izaäk heeft ook zijn sporen verdiend in de journalistiek en dan met name bij het Algemeen Dagblad. Bovendien heeft hij 7 jaar als docent gewerkt in de bajes. Hij had zich geen betere werkomgeving kunnen toewensen als toen, na het overlijden van zijn vrouw in 2002. Hij leeft van zijn schrijven, als ZZP’er, maar daar heeft hij het nooit over.

Wie zich afvraagt of je ook luister-boeken kunt bestellen, komt bedrogen uit. Althans, er is wel  een werk getiteld – “Een vergeetbaar man 30 jaar verhalen“  – uitgegeven met een cd met ingesproken teksten van Lévi Weemoedt (2005).  Het is echter inmiddels een collectors item. De desbetreffende, innemende uitgever Ad. Donker is overleden. Verder bleek het, let wel, € 75 op te leveren voor Lévi Weemoedt als hij een dag zou doorbrengen in een studio in Weesp om gedichten in te spreken (…)

Izaäk torst 350 gedichten mee, na meer dan 40 jaar schrijven. Waar de dichter telkens de inspiratie vandaan haalt, verschilt. Veelal pikt hij dingen op van de straat. Zo vertelt hij dat hij iemand heeft horen zeggen dat als hij zijn leven een cijfer had moeten geven, het een 4 was. Met dat gegeven kwam Lévi aan met het volgende gedicht: (bron: Met enige vertraging, 2014)

Tevredenheidstest

De kwaliteit van mijn leven

een cijfer gevend.

daarbij rekening houdend

met de factor plezier,

ook geluk in de liefde

in ogenschouw nemend,

depressieve gedachtes als:

“Wat doe ik nog hier?”

kom ik uit op een 4.

Als ik Izaäk vraag waar hij een gedicht van zijn hand zou willen zien in het openbare leven, geeft hij als antwoord dat er één is onder aan de brug in zijn woonplaats Assen. Niet zonder zelfspot vertelt hij er bij dat het een brug betreft die nooit open gaat!

Intussen gaat de telefoon van de schrijver/dichter herhaaldelijke malen over. Hij drukt de meest bellers weg. Met een simpele telefoon want een smartphone is niet aan hem besteed. Hij heeft geen zin “de hele wereld in zijn broekzak te dragen”. Mensen leven in een cocon. De digitale revolutie is ingrijpender dan we denken. The internet is not the answer.

Tot slot vraag ik met wie ik het genoegen had te praten. Met Lévi Weemoedt of met Izaäk Jacobus van Wijk? Dat was de vraag van mijn 12-jarige dochter namelijk. Lévi en Izaäk verschillen, hoor ik. Lévi is verre van 70 zoals Izaäk. Lévi is de dromer, nog steeds een puber met leuke meisjes in zijn hoofd. Geestelijk niet ouder dan 16. Denk aan Peter Pan. Lévi is ook de performer, die bijna al zijn versjes uit zijn hoofd kent als hij voor publiek staat. Izaäk begint meteen te stotteren als je hem vraagt wat op te zeggen. En dat bewijst hij als ik hem vraag een van zijn nieuwste versjes te laten horen. Het blijft lang stil. Dan klinkt eindelijk zijn stem: ‘Aan mijn therapeut te horen/ zit mijn bril tussen mijn oren’.

www.plusminus.nl